Гафний

Гафний
Гафний
Дата открытия	1922 йылдың
Химическая формула	Hf
Названо в честь	Копенгаген
Электронная конфигурация	[Xe] 4f¹⁴ 5d² 6s²
Атомное число	72
Плотность	13 ± 0,01
Температура плавления	4041 ± 1
Символ элемента	Hf
Первооткрыватель или изобретатель	Хевеши, Дьёрдь де[d] һәм Костер, Дирк[d]
Давление пара	0 ± 1
Масса	178,486 ± 0,006
Место обнаружения	Дания
Точка кипения	8316 ± 1
Каноническая формула SMILES	[Hf]
	Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары

72	Гафний
Hf 178,49
4f¹⁴5d²6s²

Гафний (лат. Hafnium, Hf) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор, 4-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 72.

Ябай матдә — ауыр, ҡыйынлыҡ менән иреүсән көмөшһыу-аҡ металл. Гафнийҙың ике модификацияһы бар.

Символы

Гафний элементының символы — Hf (Гафний тип уҡыла).

Асылыу тарихы һәм атаманың килеп сығышы

Гафнийҙы башта һирәк ер элементтары араһынан эҙләйҙәр. Дания физик-теоретигы Нильс Борҙың квант-механикаһы нигеҙендә иҫәптәре буйынса һирәк ер элементтарының һуңғыһы 71-се элемент булып тороуы асыҡланғас ҡына гафний элементы — цирконий аналогы икәне аңлашыла.

Н. Бор һығымтаһына нигеҙләнеп, 1923 йылда Дирк Костер һәм Дьёрдь де Хевеши рентгеноспектраль ысул буйынса норвег һәм гренланд циркондарын анализлайҙар. Был тәжриәбәләр нигеҙендә улар 72-се элемент асылыу тураһында иғлан итә һәм уға ҡала хҡрмәтенә гафний тигән исем бирә (лат. Hafnia — Копенгагендың латинса исеме). 1949 йылда элементтың «гафний» исеме Халыҡ-ара комиссия тарафынан раҫлана.

Донъя ресурстарында — гафний

2007 йылда 99%-лы гафний хаҡы килограмы өсөн уртаса алғанда $780 тәшкил итә (infogeo.ru мәғлүмәттәре буйынса)

Гафнийҙың бөтә донъя ресурстарын гафний ике окисенә күсереп иҫәпләгәндә, 1 миллион тоннанан бер ни тиклем артып китә. Был ресурстарҙы бүлеү структураһы яҡынса түбәндәгесә күренә:

Австралия — 630 мең тоннанан ашыу,
КАР — 287 мең тонна тиерлек,
АҠШ — 105 мең тоннанан саҡ ҡына ашыу ,
Һиндостан — 70 мең тонна самаһы,
Бразилия — 9,88 мең тонна.

Иҫкәрмәләр

↑ ^1,0 ^1,1 HAFNIUM (ингл.)
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0309.html
↑ (not translated to en), (not translated to en), (not translated to en) Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied Chemistry — IUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925 — doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
↑ https://iupac.org/standard-atomic-weight-of-hafnium-revised/

Әҙәбиәт

Химия и технология редких и рассеянных элементов. Ч. 2. Под ред К. Большакова. Изд. 2. М.: Высшая школа, 1976.

Һылтанмалар

Гафний // Большая советская энциклопедия: В 66 томах (65 т. и 1 доп.) / Гл. ред. О. Ю. Шмидт. — 1-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1926—1947.

[_8853a7c4691154fb-1] 1,0 ^1,1 HAFNIUM (ингл.)

[_af2027cc1777dcb3-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0309.html

[_ca7e3180e1f87bce-3] (not translated to en), (not translated to en), (not translated to en) Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied Chemistry — IUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925 — doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14

[_1dde9ff974565eed-4] ttps://iupac.org/standard-atomic-weight-of-hafnium-revised/

[1]

[2]

[3]

[4]

Тышҡы ресурстарға һылтанмалар
Ҡалыпҡа күсергә «Тышҡы һылтанмалар» Һүҙлектәр һәм энциклопедиялар	Большая датская Большая китайская Большая норвежская Большая российская (старая версия) Britannica (онлайн) Treccani Universalis Universalis
Библиография каталогтарында	GND: 4158734-0 J9U: 987007545701705171 LCCN: sh85058238 NDL: 00562767