16 октябрь
16 октябрь (рус. 16 октября) — рәсми календарь буйынса йылдың 289-сы көнө (кәбисә йылында 290-сы). Йыл аҙағына тиклем 76 көн ҡала.
| ← октябрь → | ||||||
| Дш | Шш | Шр | Кс | Йм | Шм | Йк |
| 1 | 2 | 3 | 4 | |||
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | |
| 2026 йыл | ||||||
Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
Халыҡ-ара
Милли
Әрмәнстан:
- Әрмән матбуғаты көнө.
Ватикан:
- Рим папаһын һайлау көнө.
Польша:
- Иоанн Павел II көнө.
Франция:
- Уҡыу байрамы.
.svg){kind=small}
Һөнәри
БМО:
Ер:
- Босс (төрлө кимәл коллективтарҙың етәксеһе) көнө.
- Аллергологтар көнө.
Рәсәй Федерацияһы:
- Эске эштәр министрлығының тәфтиш хеҙмәте көнө.
Тарихи ваҡиғалар
- 1919 йыл: Башҡортостандың хәҙерге Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте эш башлай.
- 1929 йыл: Тажик ССР-ы ойошторола.
тулы исемлек
Был көндә тыуғандар
Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Положенцев Пётр Артемьевич (1900—30.08.1982), ғалим-зоолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1935—1949 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының (хәҙер Башҡорт дәүләт аграр университеты) зоология кафедраһы мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре докторы. (1944). РСФСР-ҙың (1949) һәм Башҡорт АССР-ының (1945) атҡаҙанған фән эшмәкәре (1945). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949). Сығышы менән хәҙерге Һамар өлкәһе Сергиевский районы Ҡарабай ауылынан.
- Вәхитов Рөстәм Ринат улы (1970), ғалим-философ, шағир һәм прозаик. 1993 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Философия фәндәре кандидаты (1996), доцент. Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Ерикәев Леонард Әхмәт улы (1926—2015), журналист, яҙыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1967—1987 йылдарҙа Нуриман районының «Красный Ключ» гәзите мөхәррире. СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры Райондың почётлы гражданы.
- Бикбирҙина Руфа Харрас ҡыҙы (1936), педагог, йәмәғәтсе. 1963—1999 йылдарҙа Баймаҡ лицей-интернаты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1979—1992 йылдарҙа — завучы. 1980-1995 йылдарҙа Баймаҡ районы Ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе. РСФСР-ҙың (1985) һәм Башҡорт АССР-ының (1979) атҡаҙанған уҡытыусыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1986). Башҡортостан уҡытыусыларының V съезы делегаты (1967). Сығышы менән ошо райондың Темәс ауылынан.
тулы исемлек
- Йәнекәев Вил Ғүмәр улы (1936—17.10.2023), инженер-механик-ғалим. 1962—1964 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты, 1967 йылдан — хәҙерге Санкт-Петербург аграр университеты (Пушкин ҡалаһы) уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1984—2003 йылдарҙа фәнни эштәр буйынса проректор, бер үк ваҡытта 1985—2013 йылдарҙа хисаплау техникаһы һәм АСК-ны мәғлүмәт менән тәьмин итеү кафедраһы мөдире. Дуҫлыҡ (2001) һәм Почёт (2006) ордендары кавалеры. Дворян Йәнекәевтәр нәҫеленән. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
- Паращенко Владимир Михайлович (1936—23.09.2021), инженер-ғалим. 1962 йылдан Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1976 йылдан — генераль директор урынбаҫары, 1986 йылдан — генераль директор, 1998 йылдан — консультант, 2005 йылдан генераль директорҙың кәңәшсеһе, бер үк ваҡытта 1988–2001 йылдарҙа Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университетының машиналар һәм ҡойоу производствоһы технологиялары кафедраһы мөдире. Техник фәндәр кандидаты (1989). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (1994). СССР Министрҙар Советы премияһы (1991) һәм Н. Е. Жуковский исемендәге премия (1994) лауреаты. СССР-ҙың Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1994) һәм «Почёт Билдәһе» (1980), Рәсәй Федерацияһының Дуҫлыҡ (1995) ордендары кавалеры.
- Радаев Владимир Васильевич (1946), төҙөүсе-инженер. «ЗапУралТИСИЗ» акционерҙар йәмғиәтенең элекке генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған, Рәсәй Федерацияһының почётлы төҙөүсеһе.
- Хәйретдинов Ринат Ингел улы (1971), педагог, муниципаль орган хеҙмәткәре. 2004—2009 йылдарҙа Күмертау ҡала хакимиәтенең физик культура буйынса комитет рәйесе, эштәр идарасыһы, 2010 йылдан Күмертау ҡалаһының «Вымпел» спорт үҙәге директоры. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2002) һәм Иң яҡшы физик культура хеҙмәткәре (2010).
2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Кирәев Марат Солтан улы (1947—2006), эшкәртеү өлкәһе хеҙмәткәре. 2000—2006 йылдарҙа «Учалы-һөт» предприятиеһының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
- Рәхмәтуллин Ғәлей Рәхмәтулла улы (1952), электромонтёр. 1972—2012 йылдарҙа (тәнәфес менән) Сибай электр селтәрҙәренең Хәйбулла район бүлеге электромонтёры, бер үк ваҡытта 1990—2012 йылдарҙа Бүребай подстанцияһы диспетчеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (2000). Сығышы менән Бүребай ауылынан.
тулы исемлек
- Хажиев Рамис Хәбибйән улы (1952), нефтсе. «Нефть продуктарын торбанан үткәреү буйынса Урал берекмәһенең элекке баш инженеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе.
3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Абдуллин Марат Ибраһим улы (1948), ғалим-химик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2000—2011 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының химия-технология факультеты деканы. Химия фәндәре докторы (1988), профессор (1989). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2001) һәм мәғариф отличнигы (2004), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2001), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1981). Яҙыусы һәм драматург Ибраһим Абдуллиндың улы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шаран районы Шаран ауылынан.
- Зәйнетдинова Римма Әлтәф ҡыҙы (1948), табип, Дүртөйлө үҙәк район дауаханаһының элекке баш табип урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
тулы исемлек
- Гөлфиә Янбаева (1953), журналист, матбуғат һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. «Киске Өфө» ижтимағи-сәйәси-мәҙәни гәзитенә нигеҙ һалыусы һәм 2002 йылдың ноябрь айынан баҫманың алмаштырғыһыҙ баш мөхәррире. III һәм IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙары делегаты, Ҡоролтайҙың башҡарма комитеты ағзаһы һәм рәйес урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). Шәһит Хоҙайбирҙин (2006) һәм Рәми Ғарипов исемендәге (2012) премиялар лауреаты.
4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар
- Спиридонова Мария Александровна (1884—11.09.1941), Рәсәй империяһындағы революцион хәрәкәттә ҡатнашыусы. 1905 йылдан Социал‑революционерҙар (эсерҙар) партияһы ағзаһы. 1931—1937 йылдарҙа Өфөлә сәйәси һөргөндә булғанда СССР Дәүләт банкыһының Башҡортостан контораһы хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге Тамбов ҡалаһынан.
- Славинский Пётр Михайлович (1899—2.05.1977), музыкант. 1938—1945 йылдарҙа хәҙерге Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрының художество етәксеһе һәм баш дирижёры, театрҙың симфоник оркестрын ойоштороусы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған (1944) һәм Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1944) артисы.
тулы исемлек
- Костин Александр Александрович (1949—14.10.2011), график. 1996 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. 1983 йылдан Башҡортостан китап нәшриәтенең художество мөхәррире, 1992—2004 йылдарҙа — рәссамы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан
- Тажиев Риф Рәхим улы (1949), педагог, йәмәғәтсе. Стәрлетамаҡ ҡалаһының 1-се гимназияһы директоры, физика һәм астрономия уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
- Бәширов Мусса Ғүмәр улы (1954), инженер-электромеханик-ғалим. 2002 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университеты Салауат филиалының кафедра мөдире. Европа тәбиғи фәндәр академияһы ағзаһы, техник фәндәр докторы (2002).
- Забелин Сергей Николаевич (1954), инженер-механик. 2000 йылдан Ишембай нефть промыслаһы ҡорамалдары заводының башҡарыусы директоры, тышҡы идарасы урынбаҫары, «НЕФТЕМАШ» йәмғиәтенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе, РСФСР Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендә премияһы лауреаты.
- Мәүлитова Регина Салауат ҡыҙы 1979), спортсы. 1995—2010 йылдарҙа ауыр атлетика буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2001).
Дөйөм исемлек
- 1854 йыл: Оскар Уайльд, Ирландия шағиры.
- 1863 йыл: Джозеф Остин Чемберлен, Англия сәйәсмәне.
тулы исемлек
- 1873 йыл: Лев Чугаев, Рәсәй империяһы химигы.
- 1888 йыл: Юджин О’Нил, АҠШ драматургы.
- 1908 йыл: Әнүәр Ходжа, социалистик Албанияның 1944—1985 йылдарҙағы етәксеһе. Албанияның Халыҡ Геройы.
- 1948 йыл: Хема Малини, Һиндостан актрисаһы («Зита һәм Гита»).
- 1961 йыл: Евгений Хавтан, «Браво» төркөмө йырсыһы.
- 1968 йыл: Илья Лагутенко, «Мумий Тролль» төркөмө йырсыһы.
- 1970 йыл: Андрей Тихонов, Рәсәй футболсыһы һәм тренеры.
- 1972 йыл: Дарюс Каспарайтис, Рәсәй хоккейсыһы.
Был көндә вафат булғандар
тулы исемлек
- 1938 йыл: Ғайнан Хәйри, башҡорт яҙыусыһы, шағир һәм журналист.
Йыл көндәре
