Ямбол

Ямбол
болг. Ямбол
Флаг	Герб
Часовой пояс	UTC+2:00 һәм UTC+3
Почтовый индекс	8600
Город-побратим	Әдирнә, Ижевск, Тыргу-Жиу[d], Дублин, Вильжюиф[d], Серадз[d] һәм Бердянск[d]
Официальный сайт	yambol.bg
Численность населения	▲81 382 кеше (2022 15 сентябрь)
Административно-территориальная единица	Ямбол
Площадь	90,724
Местный телефонный код	046
Находится в акватории или на берегу водоёма	Тунджа[d]
Является административным центром	Ямбол, Тунджа[d] һәм Ямболская область[d]
Государство	Болгария
Высота над уровнем моря	114 ± 1
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары

Ямбол (болг. Ямбол) — Болгариялағы ҡала. Ямбол өлкәһенең административ үҙәге, Ямбол общинаһына инә.

Сәйәси хәле

Ямбол общинаһының кметы (мэры) — Георги Иванов Славов (ГЕРБ) һайлауҙар һөҙөмтәһе буйынса община менән идара итә.

Тарихы

Ҡала атамаһы

Ямболға 293 йылда рим императоры Диоклетиан нигеҙ һала, ул Diospolis (Διόςπόλις грекса «Зевс ҡалаһы») тип аталһа ла, император исемен дә сағылдыра. Исеме һуңыраҡ Diampolis (Διάμπόλις), Hiambouli (Ηιάμβόυλι, византия хроникаларында), Dinibouli (دنبلي; ғәрәп хроникаларында), Dbilin (Дбилин; болгар транскрипцияһы), Diamboli (Диамбоюлить) үҙгәрә, ахырҙа Ямбол булып китә.

Болгарҙар һәм славяндар урта быуаттарҙа Балҡанға күсеп килеү менән, ҡәлғәғә эйә булыу өсөн Болгар батшалығы һәм Көнсығыш Рим империяһы дәғүә итә. Шул ваҡыттан алып был мөһим болгар үҙәге була. Ғосман империяһы дәүерендә ҡаланы Yanbolu (Янболу) тип атайҙар.

Урта быуаттар

Ямбол — Көнсығыш Болгарияла Тунджа йылғаһы буйындағы ҡала. Андрианополдән Балҡандарға артылыш аша юлда урынлашып, ҡала Византия һәм Болгария араһындағы һуғыштарҙа, шулай уҡ дала илбаҫарҙары менән бәрелештәрҙә мөһим роль уйнай. Ҡаланы 705 йылда Юстиниан II Болгарияға тапшыра, әммә уны VIII быуат уртаһында Константин V баҫып ала, һәм 812 йылда Крум тарафынан кире ҡағыла. Иоанн I Цимисхий 971 йылда ҡаланы яулап алғандан һуң, ул ике быуат дауамында византиялылар ҡулында ҡала. 1049 йылда византия хәрби етәксеһе Константин Арианит Ямбол янында бәшнәктәр тарафынан ҡыйратыла, ә 1093/4 йылдарҙа ҡала ҡыпсаҡтарға бирелә, улар уны ҡыҫҡа ваҡытҡа ғына тота. 1190 йылдар тирәһендә ҡала Икенсе Болгар батшалығы составына инә. XIII быуат аҙағында Ямбол бер нисә тапҡыр ҡулдан-ҡулға күсә; XIV быуат дауамында ул болгар сиге эсендә ҡала, хәйер, ул ваҡытта ике тапҡыр уны ҡыҫҡа ваҡытҡа византиялылар биләй. Яҙыуҙа 1356/7 йылдарҙа Иван Александр тарафынан сиктәрҙе билдәләү өсөн колонналар ҡоролоуы тураһында әйтелә. 1373 йылда Ямболды төрөк- ғосмандар яулап ала.

Хәҙерге ваҡыты

1986 йылдың башына ҡарата Ямбол сәнәғәт үҙәге булып тора, иҡтисадының нигеҙен ауыл хужалығы машиналарын эшләү предприятиелары, кизе-мамыҡ, тәмәке, синтетик сүс һәм емеш-еләк консерваларын етештереү сәнәғәте тәшкил итә .

Халҡы

2008 йылда ҡала халҡы 79 771 кеше тәшкил иткән.

Йыл Халҡы 1985 993 89 1992 497 91 2000 771 87 2005 665 79 2010 174 77

Билдәле кешеләре

• Аврамов Никола (1897—1945) — болгар рәссамы.
• Папазов Жорж (болг. Панайотов Георги (1894—1972) — болгар һәм француз рәссамы-сюрреалисы, яҙыусы, тормошоноң күп өлөшөн Францияла йәшәй.
• Шейтанов Георгий (1896—1925) — болгар революционеры, анархист-коммунист.

Галереяһы

• 
  Ямболда муниципалитет бинаһы
• 
  Католик сиркәүе
• 
  Ямболда «Изге Георгий» православие сиркәүе. 1737 йылда төҙөлгән.
• 
  Ямболда «Изге Николай» сиркәүе.
• 
  Ямболда безистен (ябыҡ баҙар).
• 
  Ямболда «Ризалыҡ» китапханаһы, унда шулай уҡ «Невен Коканов» драма театры урынлашҡан. Авторы: Эмиль Манчев.
• 
  Ямболда тарихи музей.
• 
  Ямболда өлкә суды бинаһы
• 
  Ямболда муниципалитет бинаһы
• 
  «Диана» спорт залы, Ямбол.
• 
  Тимер юл станцияһы, Ямбол.

Әҙәбиәт

• Ямболи // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)

Һылтанмалар

• Официален сайт на община Ямбол 2017 йылдың 19 сентябрь көнөндә архивланған.
• Областна администрация — Ямбол
• Исторически музей — Ямбол 2008 йылдың 30 май көнөндә архивланған.
• Положение на электронной карте Wikimapia