Талси

Талси
Талси
	латыш. Talsi
Флаг	Герб
Часовой пояс	UTC+2:00[d] һәм UTC+3
Почтовый индекс	LV-3201
Город-побратим	Чортков
Первое письменное упоминание	1231 йылдың
Официальное название	латыш. Talsi
Численность населения	▼8712 кеше (2022 1 ғинуар);
Административно-территориальная единица	Талсинский край[d]
Государство	Латвия;
Площадь	7,85 (2023 1 ғинуар); 7,65 (2023 1 ғинуар);
Дата возникновения	1917 йылдың
Находится в акватории или на берегу водоёма	Vilkmuižas ezers[d] һәм Q16355226?
Является административным центром	Талсинский край[d] һәм Талсинский район[d]
	Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары

Талси^[5]^[6]^[7], шулай уҡ Талсы (лат. Talsi) — Латвияла ҡала, Стенде тимер юлы станцияһынан 12 км алыҫлыҡта ята. XIII быуаттан билдәле. 1917 йылға тиклем Тальсен (нем. Talsen) тип аталған^[8].

Халҡы 2008 йылға 11 395 кеше тәшкил иткән. Ҡалала аҙыҡ-түлек, текстиль, металл эшкәртеү сәнәғәте үҫешкән. Тыуған яҡты өйрәнеү һәм художество музейы бар.

Тарихы

Немец рыцарҙарының ябырылыуына тиклем Талси һәм уның тирә-яҡтарында ливалар йәшәй, һуңынан бында куршиндар төпләнә. Яҙма сығанаҡтарҙа ҡаланың исеме тәүге тапҡыр 1231 йылда осрай. Яҡшы нығытылған Талси замогы тураһында шулай уҡ йылъяҙмаларҙа телгә алына. Боронғо заманда Талси Курш округының мөһим үҙәге булған.

Талси ҡаласығы Талси күленең көнсығыш ярында урынлашҡан. Убаның бейеклеге диңгеҙ кимәленән 32 метр. Был иң ҙур һәм иң нығытылған ҡаласыҡтарҙың береһе булған. Ҡаҙыу мәғлүмәттәре бында X быуаттан алып XIII быуатҡа тиклем иртә феодал дәүеренең ҙур үҙәге булыуы тураһында һөйләй. XIII быуат аҙағында йәки XIV быуат башында Дзирнавкалнс ҡалҡыулығында орден һарайын төҙөү Талсиның үҫешенә булышлыҡ итмәй.

Һуңынан Талси округаһының ерҙәрен поляктар, шведтар һәм урыҫтар яулап ала.

1657 һәм 1709 йылдарҙа чума эпидимияһынан күп халҡы вафат була.

Талсила латыш яҙыусы Упит Эрнест-Бирзниек һәм рус яҙыусыһы Сергей Сергеев-Ценский уҡыта. XIX быуат аҙағында Талсиның халҡы 4000 кешегә арта; 1897 йылдағы иҫәп алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ҡалала 4200 кеше, шул иҫәптән латыштар (2 088), йәһүдтәр (1 402), немецтар (623) һәм башҡа милләт вәкилдәре йәшәй^[9]. Талси ҡала хоҡуғын 1917 йылда ала.

1918 йылдың 18 ноябрендә Латвияла Латвия Республикаһы иғлан ителә. Талси крайы территорияһы, аҙаҡ өйәҙе, ә 1949 йылдан һуң районы күп тапҡыр үҙенең сиктәрен һәм күләмен үҙгәртә, әммә биләмәнең үҙәге булып һәр ваҡыт Талси ҡала.