Солтанов Ринат Ишбулды улы

Солтанов Ринат Ишбулды улы
Солтанов Ринат Ишбулды улы
	Ринат Ишбулдович Султанов
	Файл:Султанов Ринат Ишбулдович.jpg
Тыуған көнө	1954 йылдың 9 майы
Тыуған урыны	Сибай, Башҡортостан Республикаhы, РСФСР, СССР;
Вафат булған көнө	2021 йылдың 26 майы (67 йәш)
Вафат булған урыны	Мәскәү, Рәсәй;
Ил	СССР; Рәсәй;
Эшмәкәрлеге	философ, дин белгесе, ислам белгесе, сәйәсмән

Солтанов Ринат Ишбулды улы (рус. Ринат Ишбулдович Султанов; 1954 йылдың 9 майы, Сибай, Башҡортостан Республикаhы — 2021 йылдың 26 майы, Мәскәү) — совет һәм Рәсәй философы, дин белгесе, ислам, философия тарихы һәм этика буйынса белгес, сәйәсмән. Философия фәндәре докторы (1993), профессор (1992). Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының II саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты (1995–1999)^[3].

Биографияһы

Белеме һәм ғилми эшмәкәрлеге

1954 йылдың 9 майында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Сибай эшселәр ҡасабаһында тыуған. 1971 йылда Р. Ғарипов исемендәге Башҡорт республика мәктәп-интернатын алтын миҙалға тамамлаған^[4].

1976 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының философия факультетын тамамлаған. 1976–1978 һәм 1982–1989 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтында ассистент, өлкән уҡытыусы һәм доцент булып эшләгән^[4].

1984 йылда 09.00.05 «Этика» һөнәре буйынса «Роль дискуссий о свободе воли в оформлении теологической этики мутазилитов (VIII–IX вв.)» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлаған^[5].

1990 йылдан СССР Фәндәр академияһының Философия институтында, 1992 йылдан Мәскәүҙәге Маймонид исемендәге Дәүләт классик академияһында эшләгән. 1992 йылда профессор ғилми исеме бирелгән^[3].

1993 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының Философия институтында 09.00.03 «Философия тарихы» һөнәре буйынса «Становление арабомусульманской этической мысли (VII–XII вв.)» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлаған^[6].

Сәйәси һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге

1995–1996 йылдарҙа «ЯБЛоко — Башҡортостан» йәмәғәт берекмәһенең Сәйәси һәм иҡтисади тикшеренеүҙәр үҙәгендә эшләгән. Депутат итеп һайланғанға тиклем ошо үҙәкте һәм берекмәнең Үҙәк советын, шулай уҡ Өфө кеше хоҡуҡтарын тикшереү үҙәге советын етәкләгән^[4].

1995–1999 йылдарҙа II саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты булған. «Яблоко» фракцияһына ингән, Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе эштәре һәм ватандаштар менән бәйләнештәр буйынса Дәүләт думаһы комитеты ағзаһы, БДБ-ла ҡатнашыусы дәүләттәрҙең Парламент-ара ассамблеяһының мәҙәниәт, фән, мәғариф һәм мәғлүмәт мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы булған^[4].

Ғүмеренең һуңғы йылдары

2021 йылдың 22 майында Мәскәүҙә вафат булған^[3]. 26 майҙа Мәскәүҙә ерләнгән^[4].

Ғилми эшмәкәрлеге

Солтановтың ғилми хеҙмәттәре философия тарихына, дин ғилеменә, этикаға, Рәсәйҙә һәм Урта Азияла ислам тарихына арналған^[3]. 50-нән ашыу ғилми хеҙмәт авторы^[4]. 1983 йылда баҫылған «Философский энциклопедический словарь» өсөн ғәрәп-мосолман философияһы буйынса мәҡәләләр яҙған.

Һайланма ғилми хеҙмәттәре

Диссертациялары

Султанов Р. И. Роль дискуссий о свободе воли в оформлении теологической этики мутазилитов (VIII–IX вв.) : философия фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн диссертация : 09.00.05. — Мәскәү, 1984. — 288 б.
Султанов Р. И. Становление арабомусульманской этической мысли (VII–XII вв.) : философия фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн диссертация авторефераты : 09.00.03. — Мәскәү, 1993. — 42 б.

Брошюралары

Как возник ислам? : методические рекомендации лекторам и пропагандистам / подгот. Р. И. Султановым. — Өфө, 1989. — 36 б.
Ислам в Поволжье и на Урале : методические рекомендации в помощь лекторам и пропагандистам / подгот. Р. И. Султановым. — Өфө, 1989. — 28 б.

Мәҡәләләре

Султанов Р. И. Эволюция средневековых учений о свободе воли // Мораль, общество, личность. — 2-се сығарылыш. — Мәскәү, 1980. — 75–87-се б.
Султанов Р. И. Генезис учения о свободе воли в средневековом исламе // Мораль, общество, личность. — 3-сө сығарылыш. — Мәскәү, 1982.
Султанов Р. И. «Касб» и проблема свободы воли в мусульманской теологии // Вопросы истории этической мысли. — Мәскәү, 1983. — 16–27-се б.
Султанов Р. И. Об изучении начальной стадии ислама // Методологические проблемы изучения истории философии зарубежного Востока. — Мәскәү : Наука, 1987. — 135–154-се б.
Султанов Р. И. К истории становления теологического рационализма: сравнительный анализ мыслительных схем калама и патристики // Рационалистическая традиция и современность: Ближний и Средний Восток. — Мәскәү : Наука, 1990. — 23–63-сө б.

«Философский энциклопедический словарь» мәҡәләләре

Султанов Р. И. Ашари Абу-ль-Хасан // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 43-сө б.
Султанов Р. И. Вахдат аль-вуджуд // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 74–75-се б.
Султанов Р. И. Исфаханская школа // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 233-сө б.
Султанов Р. И. Ихван ас-Сафа // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 234-се б.
Султанов Р. И. Ишрак // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 235-се б.
Султанов Р. И. Кадар // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 239-сы б.
Султанов Р. И. Калам // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 240-сы б.
Султанов Р. И. Касб // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 250-се б.
Султанов Р. И. Коран // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 279–280-се б.
Султанов Р. И. Мутазилиты // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 391-се б.
Султанов Р. И. Сухраварди Яхья ас // Философский энциклопедический словарь / баш мөхәррири Л. Ф. Ильичёв. — Мәскәү : Советская энциклопедия, 1983. — 664–665-се б.

Иҫкәрмәләр

↑ Башкирская энциклопедия (урыҫ) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
↑ ^2,0 ^2,1 Башинформ / под ред. В. А. Валерьевич — 1992.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Кускильдин Д. Г. Султанов Ринат Ишбулдович (урыҫ). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.
↑ ^4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 ^4,5 ИА «Башинформ». В Москве скончался российский философ и политик, экс-депутат Госдумы Ринат Султанов (урыҫ). ИА «Башинформ» (27 май 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.
↑ Роль дискуссий о свободе воли в оформлении теологической этики мутазилитов (VIII–IX вв.) (урыҫ). disserCat. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.
↑ Диссертации, защищённые в секторе (урыҫ). Институт философии Российской академии наук. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

Күскилдин Д. Ғ. Солтанов Ринат Ишбулды улы // Башҡорт энциклопедияһы / баш мөхәррир М. А. Илһамов. — Өфө : Башҡорт энциклопедияһы, 2009. — 5-се т. П–С. — 576 б. — ISBN 978-5-88185-072-2.

Һылтанмалар

-->

[_7798d247c08182f3-1] Башкирская энциклопедия (урыҫ) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1

[_319887581d90d7fb-2] 2,0 ^2,1 Башинформ / под ред. В. А. Валерьевич — 1992.

[bashenc-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Кускильдин Д. Г. Султанов Ринат Ишбулдович (урыҫ). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.

[bashinform-4] 4,0 ^4,1 ^4,2 ^4,3 ^4,4 ^4,5 ИА «Башинформ». В Москве скончался российский философ и политик, экс-депутат Госдумы Ринат Султанов (урыҫ). ИА «Башинформ» (27 май 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.

[candidate-5] Роль дискуссий о свободе воли в оформлении теологической этики мутазилитов (VIII–IX вв.) (урыҫ). disserCat. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.

[iphras-6] Диссертации, защищённые в секторе (урыҫ). Институт философии Российской академии наук. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 сентябрь 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]