Орхус
| Орхус | |
|---|---|
| дан. Aarhus | |
| Герб | |
 | |
| Находится в пределах природно-географического объекта | East Jutland metropolitan area[d] |
| Почтовый индекс | 8000, 8100, 8200, 8210, 8220, 8229, 8230, 8240, 8245, 8250, 8260 һәм 8270 |
| Местный телефонный код | 8 |
| Официальный сайт | aarhus.dk |
| Является административным центром | Орхус[d] |
 | |
| Дата возникновения | VIII быуат |
| Этнохороним | århusianer |
| Полученные награды | |
| Официальное название | дан. Aarhus |
| Численность населения |
|
| Административно-территориальная единица | Орхус[d] |
| Государство | |
| Прозвище | Smilets by |
| Площадь |
|
| Относится к вики-проекту | Q59079056? |
 | |
 | |
| Высота над уровнем моря | 6 ± 1 һәм 105 |
 | |
| Часовой пояс | UTC+1:00 |
| Город-побратим | Санкт-Петербург, Берген[d], Гётеборг[d][3], Турку, Куяллек[d], Харбин[d], Росток, Какорток[d] һәм Киль (ҡала)[4] |
 | |
| Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары | |
Орхус (дат. Aarhus йәки Århus) — ҙурлығы буйынса Данияның икенсе ҡалаһы. Ютландия ярымутрауының көнсығышында, Орхус-Бугт ҡултығында урынлашҡан. Орхус коммунаһының административ үҙәге . Әһәмиәте буйынса Данияла икенсе порт.
Халыҡ һаны — 310 956 кеше[5] (2011).
Тарихы
Беренсе тапҡыр 948 йылда телгә алына. X—XII быуаттарҙа католик үҙәк булараҡ тиҙ үҫешә, һуңынан оҙаҡ ваҡытҡа бөлгөнлөккә төшә. XIV быуатта чума тарафынан бушап ҡала.
1849 йылдың 31 майында дания-пруссия һуғышы ваҡытында бында генерал Адольф фон Гиршфельдтың немец ғәскәрҙәре менән Риеның дат дивизияһы араһында алыштар була[6].
XIX быуатта Орхуста тимер юлы үткәндән һуң иҡтисади күтәрелеше башлана.
Халҡы
| |||
| 1961 йылдың | 118 900 |
|---|
|- ! 2011 йылдың | style="text-align: right; border-right: none;padding-right: 0;" | 310 956 | style="text-align: left; border-left: none;padding-left: 0;" | |}
|- ! 2017 йылдың | style="text-align: right; border-right: none;padding-right: 0;" | 269 022 | style="text-align: left; border-left: none;padding-left: 0;" | [1] |} |} |}
Иҡтисады
Ҡала сауҙа-сәнәғәт, тимер юл үҙәге булып тора. Машиналар төҙөү (Danfoss компанияһы фабрикаһы), химик, текстиль, аҙыҡ-түлек сәнәғәте үҫешкән. Шулай уҡ ҡалала һөт продукттары етештереүсе— дания-швед Arla Foods компанияһының штаб-фатиры урынлашҡан.
Мәҙәниәте
Ҡалала Орхус университеты (1928 йылда барлыҡҡа килгән), опера театры, ботаника баҡсаһы урынлашҡан, милли масштабтағы Орхус симфоник оркестры эшләй.
Концерт залында (дат. Musikhuset) даими музыкаль фестивалдәр уҙғарыла, шул иҫәптән Орхус фестивале сентябрҙең беренсе аҙнаһында уҙғарыла һәм европа билдәлелегенә эйә.
Иҫтәлекле урындары
Иҫтәлекле урындары — Иҫке ҡалала: XIII—XV быуаттарҙың кафедраль готика соборы (илдең иң ҙур сиркәүе), Фрукирхе сиркәүе (XI—XV быуаттар), иҫке ратуша (1857). Яңы ратуша (1938—1942, арх. Арне Якобсен), университет биналары комплексы иғтибарға лайыҡ. «Боронғо ҡала» музейында Данияның төрлө ҡалаларынан XVI—XVII быуаттарҙа төҙөлгән 50-нән ашыу йорт йыйылған. Художество музейында — XIX—XX быуаттың дат һынлы сәнғәте. Боронғо тарих музейында бер нисә уникаль боронғо артефакттар бар. Шулай уҡ тәбиғәт, тарих фәне, медицина, янғын һәм уларҙан һаҡланыу, Ҡатын-ҡыҙҙар музейы, Орхус ҡала музейы, викингтар музейы, обсерватория һәм башҡа иҫтәлекле урындар бар. Ҡала үҙәгендә бер нисә матур фонтан урынлашҡан (уларҙың иң билдәлеһе — «Сусҡалар фонтаны» ратуша алдында 1941 йылда төҙөлгән).
.jpg)
Билдәле кешеләре
- Гитте Хеннинг — актриса һәм йырсы, 1973 йылда Евровидение ҡатнашыусыһы.
- Вероника Мортенсен — джаз йырсыһы.
- Бьёрн Страуструп — программалау C++ теле авторы.
- Людвиг Шитте — композитор һәм пианист, Лист уҡыусыһы, күренекле педагог.
- Йенс Кристиан Скоу — ғалим, химия буйынса Нобель премияһы лауреаты (1997).
- Габриэль Аксенль — кинорежиссер, күп кенә абруйлы кинофестивалдәр премияһы номинанты.
Спорты
- Ориентирлау — 2006 йылда Орхуста ориентирлау буйынса йәйге донъя чемпионаты үтә.
Туғандаш ҡалалар
Түбәндә Орхустың туғандаш ҡалалары исемлеге бирелгән:
Берген, Норвегия
Гётеборг, Швеция
Какорток, Дания
Санкт-Петербург, Рәсәй (1989)
Турку, Финляндия
Харбин, Ҡытай
Партнёр ҡалалар
Улар араһында:
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1,0 1,1 Danmarks Statistik — 2017.
- ↑ archINFORM (нем.) — 1994.
- ↑ http://goteborg.se/wps/portal/invanare/kommun-o-politik/internationellt-samarbete/nordiskt-samarbete/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8ziQw0NAi2cDB0NDEJ9nQw8_czDnDyd_Q09Q8z1wwkpiAJKG-AAjgb6BbmhigCASA6r/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/
- ↑ https://www.kiel.de/de/kiel_zukunft/kiel_international/aarhus.php
- ↑
- ↑ Аархус // Военная энциклопедия : в 18 т. / под ред. В. Ф. Новицкого и др.. — СПб. : Товарищество И. Д. Сытина, 1911—1915.
- ↑ Ааргус (урыҫ) // Малый энциклопедический словарь — 2 — СПб.: 1907. — Т. 1.
Һылтанмалар
- Рәсми ҡала сайтында 2005 йылдың 7 февраль көнөндә архивланған. (инг.)
- Рәсми турист сайты 2012 йылдың 8 сентябрь көнөндә архивланған. (инг.) (недоступная ссылка с 11-10-2015 (4020
дня))
- Ҡала һүрәтләү, тарихы, фотоһын сайтында форум Talusha.3bb.ru 2014 йылдың 22 май көнөндә архивланған. (рус.)
- Ҡатын-музейы 2018 йылдың 27 октябрь көнөндә архивланған. (инг.) (недоступная ссылка с 11-10-2015 (4020
дня))