Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы

Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы
Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы
	рус. Куддус Канифович Латыпов
	Файл:Латыпов Куддус.jpg
Тыуған көнө	1923 йылдың 14 июле
Тыуған урыны	Мәсетле районы;
Вафат булған көнө	2016 йылдың 23 декабре (93 йәш)
Вафат булған урыны	Мәскәү, Рәсәй;
Гражданлығы	СССР
Хеҙмәт иткән урыны	СССР
Ғәскәр төрө	хәрби-һауа көстәре[d]
Хеҙмәт итеү йылдары	1941–1974
Хәрби звание	Полковник ВВС СССР
Хәрби алыш/һуғыштар	Бөйөк Ватан һуғышы
Награда һәм премиялар

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Латипов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы (рус. Куддус Канифович Латыпов; 1923 йылдың 14 июле, Мәсетле районы — 2016 йылдың 23 декабре, Мәскәү) — совет хәрби осоусыһы, авиация полковнигы, Советтар Союзы Геройы (1946). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы^[1].

Биографияһы

1923 йылдың 14 июлендә Башҡорт АССР-ының Яңы Мишәр ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы) тыуған. Мәсәғүт педагогия училищеһын тамамлаған; 1939–1940 йылдарҙа Ләмәҙтамаҡ мәктәбендә уҡытыусы булып эшләгән. 1941 йылда Белорет аэроклубын һәм Свердловск хәрби авиация пилоттары мәктәбен тамамлаған^[2].

1941 йылдан Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһында хеҙмәт иткән. 1941 йылдың декабренән 1942 йылдың мартына тиклем Волхов фронтында 704-се төнгө бомбардировка авиация полкы составында У-2 самолётында осҡан. Һуңыраҡ Ил-2 штурмовигында осорға өйрәнгән. 1943 йылдың мартынан 568-се штурмлау авиация полкында хеҙмәт иткән; 1944 йылдың октябрендә полк 187-се гвардия штурмлау авиация полкы итеп үҙгәртелгән. Калинин, Көнбайыш һәм 2-се Украина фронттарында һуғышҡан, авиация звеноһы командиры булған^[2].

Һуғыш йылдарында Ил-2 самолётында 134, У-2 самолётында өс хәрби осош яһаған. Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим итеү документында Ил-2 самолётындағы 134 осош иҫәпкә алынған^[2]^[1]. СССР Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указы менән уға Советтар Союзы Геройы исеме бирелгән, Ленин ордены һәм 6665-се һанлы «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылған^[2].

Һуғыштан һуң хәрби авиацияла хеҙмәтен дауам иткән. 1952 йылда В. И. Ленин исемендәге Хәрби-сәйәси академияны тамамлаған. Авиация частарында командир һәм сәйәси эш буйынса вазифалар биләгән; 1970–1974 йылдарҙа Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженерҙар академияһы факультеты начальнигының сәйәси эш буйынса урынбаҫары булған. 1974 йылдан запаста^[2].

2016 йылдың 23 декабрендә Мәскәүҙә вафат булған. Троекуров зыяратында ерләнгән^[2].

Китаптары

Витязи крылатые: хроника штурмового авиаполка. — Өфө, 1995.
Может ли голубь ястребом стать? — Өфө, 1999.
«Голубок» мой легкокрылый. — Мәскәү, 2013.
Будь резвый, беззаветный, сокол ясный! — Өфө, 2015^[2].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

Советтар Союзы Геройы (1946 йылдың 15 майы); 6665-се һанлы «Алтын Йондоҙ» миҙалы һәм Ленин ордены^[2].
Өс Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943 йылда һәм ике тапҡыр 1945 йылда).
I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1944).
Ҡыҙыл Йондоҙ ордены^[1].
«Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы^[2].

Хәтер

Тыуған Яңы Мишәр ауылындағы мәктәпкә Ҡотдос Латипов исеме бирелгән; ундағы һәм Дыуан-Мәсетле ауылындағы мәктәп биналарына мемориаль таҡтаташтар ҡуйылған^[1]. 2024 йылдың 7 майында Өфө ҡалаһындағы 92-се коррекция мәктәп-интернатының хәрби дан музейында Латиповҡа арналған «Мы помним ваши имена» экспозицияһы асылған^[3].

Иҫкәрмәләр

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Булатов Г. Г. Латыпов Куддус Канифович (урыҫ). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 ^2,7 ^2,8 Латыпов Куддус Канифович (урыҫ). «Герои страны». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.
↑ Экспозиция «Мы помним ваши имена», посвящённая Герою Советского Союза Куддусу Канифовичу Латыпову (урыҫ). Школьный музей боевой славы ГБОУ «Уфимская КШИ № 92» (17 март 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.

Һылтанмалар

[БЭ-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Булатов Г. Г. Латыпов Куддус Канифович (урыҫ). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.

[Герои-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 ^2,7 ^2,8 Латыпов Куддус Канифович (урыҫ). «Герои страны». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.

[3] Экспозиция «Мы помним ваши имена», посвящённая Герою Советского Союза Куддусу Канифовичу Латыпову (урыҫ). Школьный музей боевой славы ГБОУ «Уфимская КШИ № 92» (17 март 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 сентябрь 2026.

[1]

[2]

[3]