Карамзин Николай Михайлович
Николай Михайлович Карамзин (1 (12) декабрь 1766 йыл — 22 май (3 июнь) 1826 йыл) — тарихсы, сентиментализм дәүеренең билдәле, «рус Стерны» тип аталған рус әҙәбиәтсеһе. Рәсәй тарихы буйынса дөйөмләштерелгән беренсе хеҙмәт — «Рәсәй дәүләте тарихын» (1-12-се томдар, 1803—1826) булдырыусы. "Московский журнал"дың (1791—1792) һәм «Вестник европы» (1802—1803) баҫмаларының мөхәррире. Тулы хоҡуҡлы статский советник.
Карамзин тарихҡа урыҫ әҙәби теленең реформаторы булараҡ инә. Уның ижеге галлия ысулына еңел, әммә туранан-тура алыу урынына Карамзин телде калькалар менән тулыландыра. Нәҡ ул «сәнәғәт», «туплау», «әхлаҡи», «эстетик», «дәүер», «сәхнә», «гармония», «һәләкәт», «киләсәк» һүҙҙәре менән байыта[7].
Биографияһы

Николай Михайлович Карамзин 1766 йылдың 1 (12) декабрендә Карамзинка ырыу ауылында (икенсе версия буйынса Ырымбур өлкәһенең Каразиха (Михайловка) ауылында) тыуа. Атаһының — отставкалағы капитан, Сембер дворяндарынна булған Михаил Егорович Карамзин (1724—1783) (татарса Ҡара мырҙанан алынған)[8][9][10] һәм әсәһе — Пазухина Екатерина Петровна усадьбаһында үҫә.
Тәүге белемдеСимбирскиҙа шәхси пансионда ала. 1778 йылда Мәскәүгә, Мәскәү университеты профессоры М. И. Шаден пансионына ебәрелә. Бер үк ваҡытта 1781—1782 йылдарҙа университетта И. Г. Шварц лекцияларына йөрөй[11].
1781—1784 йылдарҙа Карамзин Преображенский лейб-гвардия полкында хеҙмәт итә, унан поручик чинында отставкаға сыға[12]. Тәүге әҙәби тәжрибәләре хәрби хеҙмәте ваҡытына тура килә. Отставканан һуң бер ни тиклем Симбирскиҙа йәшәп ала, һуңынан — Мәскәүҙә. Симбирскиҙа булғанда «Золотой венец» масон ложеһына инә, Мәскәүгә килгәс өс йыл дауамында (1785—1789) «Дружеское учёное общества» ағзаһы була.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Карамзин, Владимир Николаевич (урыҫ) // Русский биографический словарь — СПб.: 1897. — Т. 8. — С. 499—500.
- ↑ 2,0 2,1 Большая советская энциклопедия (урыҫ): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Encyclopædia Britannica (ингл.)
- ↑ 4,0 4,1 Краткая литературная энциклопедия (урыҫ) — М.: Советская энциклопедия, 1962.
- ↑ Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека, Австрийская национальная библиотека Record #118640089 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
- ↑ Карамзин Николай Михайлович // Большая советская энциклопедия (урыҫ): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Карамзин Николай Михайлович. Интернет-проект «Русский биографический словарь» (rulex.ru) (Тикшерелеү көнө: 3 май 2014)
- ↑ Бестужев-Рюмин К. Н. Карамзин, Николай Михайлович // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
- ↑ Фриче В.М.; Луначарский А.В. [dic.academic.ru/dic.nsf/enc_literature/2201/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B8%D0%BD "Карамзин Н.М."]. Литературная энциклопедия; В 11 т.; Москва (1929—1939). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 апрель 2013.
- ↑ Кривошеев Ю.; Лурье Е. "Поскребя русского, татарина не найдешь". "Русский обозреватель" (6 октябрь 2008). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 апрель 2013. Архивировано 29 апрель 2013 года.
- ↑ Алфавитный словарь студентов Московского университета. www.hist.msu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 8 август 2019.
- ↑ Дойков Ю. В. Самые знаменитые историки России. — М.: Вече, 2004. — С. 384.
Һылтанма
- Страницы, использующие расширение JsonConfig
- III дәрәжә Изге Владимир ордены кавалерҙары
- I дәрәжә Изге Анна ордены кавалерҙары
- 12 декабрҙә тыуғандар
- 1766 йылда тыуғандар
- 3 июндә вафат булғандар
- 1826 йылда вафат булғандар
- Рәсәй империяһында тыуғандар
- Санкт-Петербургта вафат булғандар
- Почта маркаларында шәхестәр
- XIX быуат Рәсәй яҙыусылары
- XIX быуат рус яҙыусылары
- Рус шағирҙары
- Алфавит буйынса рус яҙыусылары
- Алфавит буйынса Рәсәй яҙыусылары
- Рәсәй империяһы тарихсылары
- Рәсәй империяһы шағирҙары
- Алфавит буйынса шағирҙар
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Рәсәй империяһы яҙыусылары
- Алфавит буйынса яҙыусылар
- Алфавит буйынса публицистар
- XIX быуат тарихсылары
- Алфавит буйынса тарихсылар
- Алфавит буйынса ғалимдар