Дәүләтов Эдуард Ғазали улы

Дәүләтов Эдуард Ғазали улы
Дәүләтов Эдуард Ғазали улы
Тыуған көнө	1947 йылдың 24 апреле
Тыуған урыны	Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР;
Вафат көнө	1998 йылдың 10 декабре (51 йәш)
Вафат урыны	Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй;
Ил	СССР; Рәсәй;
Ғилми даирәһе	Биохимия, медицина
Эшләгән урыны	Башҡорт дәүләт медицина институты
Альма-матер	Башҡорт дәүләт медицина институты (1971), Башҡорт дәүләт университеты (1979)
Ғилми дәрәжәһе	Медицина фәндәре докторы (1990)
Ғилми исеме	Профессор (1991), БР ФАның ағза-корреспонденты (1995)
Ниндәй өлкәлә танылған	Бешеү йәрәхәте патохимияһын һәм экологик биохимияны тикшерә
Награда һәм премиялары	(1998)

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Дәүләтов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Эдуард Ғазали улы Дәүләтов (рус. Эдуард Газалиевич Давлетов; 1947 йылдың 24 апреле, Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР — 1998 йылдың 10 декабре, Өфө, Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй) — СССР һәм Рәсәй биохимигы, медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1991), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1995), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998)^[1].

Биографияһы

Э. Ғ. Дәүләтов 1947 йылдың 24 апрелендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. 1971 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын, ә 1979 йылда Башҡорт дәүләт университетының биология факультетын тамамлаған. 1974 йылдан алып Башҡорт дәүләт медицина институтында уҡыта, бында 1982 йылда доцент вазифаһында раҫлана. 1989 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, 1990 йылда медицина фәндәре докторы ғилми дәрәжәһендә раҫлана, 1991 йылда профессор ғилми исемен ала, ә 1995 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана. 1998 йылдың 10 декабрендә Өфөлә вафат була^[2].

Ғилми эшмәкәрлеге

Ғалимдың ғилми тикшеренеүҙәренең төп йүнәлеше — бешеү йәрәхәте патохимияһы. Тикшеренеүҙәр барышында Э. Ғ. Дәүләтов тәүгеләрҙән булып бешеү йәрәхәттәре ваҡытында сәп-күҙәнәктәрҙең гормондар тәьҫиренә һиҙгерлеге кәмеү күренешен ҡылыҡһырлай, был боҙолоуҙарҙың молекуляр механизмдарын асыҡлай һәм уларҙы терапевтик төҙәтеү юлдарын тәҡдим итә. Экологик токсикология өлкәһендә ғалим организмдың диоксинлы берләшмәләр һәм гербицидтар менән тәьҫир итешеүен өйрәнә, нефть химияһы үҫешкән сәнәғәт үҙәктәрендә йәшәүсе халыҡ өсөн экологик ҡурҡынысты баһалау критерийҙарын билдәләй^[3].

Уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге

Башҡорт дәүләт медицина институтындағы педагогик эшмәкәрлеге сиктәрендә биологик һәм клиник химия буйынса фундаменталь курстар уҡыта. 1993—1997 йылдарҙа институттың дөйөм табиптар әҙерләү (дауалау) факультеты деканы вазифаһын башҡара^[4]. 1995 йылдың сентябренән яңы ойошторолған биоорганик һәм клиник химия кафедраһы мөдире була, ә 1998 йылда Өҫтәмә һөнәри белем биреү институты ҡарамағында клиник лаборатор диагностика курсын ойоштороу башланғысында тора^[5].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Биология фәндәре бүлеге һәм Президиумы ағзаһы, шулай уҡ Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының ағза-корреспонденты булараҡ, төбәктә медицина-биология йүнәлешендәге фәнни программаларҙы үҫтереүҙә әүҙем ҡатнаша^[1].

Ғилми хеҙмәттәре

Давлетов Э. Г. Гормонально-метаболические взаимоотношения при термических поражениях в допубертатном возрасте: диссертация доктора медицинских наук. — Москва, 1989. — 281 с.;
Давлетов Э. Г., Камилов Ф. Х. Биохимия гормонов и механизмы гормональной регуляции обмена веществ: Учебное пособие. — Уфа: Башкирский государственный медицинский институт, 1980. — 88 с.;
Давлетов Э. Г., Камилов Ф. Х., Алехин Е. К. Ферменты и изоферменты в раннем онтогенезе. — Саратов: Издательство Саратовского университета, 1995. — 184 с.

Маҡтаулы исемдәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998)^[1].

Хәтер

Тикшеренеүсенең ғилми мираҫы Башҡорт дәүләт медицина университетының профилле курстарында һәм ғилми-тикшеренеү йүнәлештәрендә һаҡлана, ә уның тураһындағы биография мәғлүмәттәре күп томлы региональ энциклопедияларға һәм университеттың күренекле эшмәкәрҙәренә арналған юбилей баҫмаларына индерелгән^[6].

Иҫкәрмәләр

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Давлетов Эдуард Газалиевич (урыҫ). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (22 май 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
↑ Кафедра биологической химии (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (30 сентябрь 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
↑ Эдуард Газалиевич Давлетов. Гормонально-метаболические взаимоотношения при термических поражениях в допубертатном возрасте (урыҫ). РУДН (1989). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
↑ Презентация лечебного факультета (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (1 ғинуар 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
↑ Кафедра лабораторной медицины ИДПО (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (2 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.
↑ Выдающиеся деятели БГМУ (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (7 ноябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

Башкирская энциклопедия. В 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2006. — Т. 2: В—Ж. — 624 с. — ISBN 5-88185-062-9..;
Академия наук Республики Башкортостан: Справочник / сост. Р. А. Бахтизин и др.. — Уфа: Гилем, 2002. — 120 с..;
Выдающиеся деятели Башкирского государственного медицинского университета / под ред. В. Н. Павлова. — Уфа: Издательство БГМУ, 2022. — Т. 2. — 240 с..

Һылтанмалар

[bashenc-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Давлетов Эдуард Газалиевич (урыҫ). Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (22 май 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

[bgmu_hist-2] Кафедра биологической химии (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (30 сентябрь 2018). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

[rudn_diss-3] Эдуард Газалиевич Давлетов. Гормонально-метаболические взаимоотношения при термических поражениях в допубертатном возрасте (урыҫ). РУДН (1989). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

[bgmu_lech-4] Презентация лечебного факультета (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (1 ғинуар 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

[bgmu_lab-5] Кафедра лабораторной медицины ИДПО (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (2 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

[bgmu_prominent-6] Выдающиеся деятели БГМУ (урыҫ). Башкирский государственный медицинский университет (7 ноябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 сентябрь 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]