Дрезден

Дрезден
нем. Dresden
Флаг	Герб
Категория для людей, похороненных здесь	Категория:Похороненные в Дрездене[d]
Глава исполнительной власти	Дирк Хильберт[d]
Первое письменное упоминание	1206 йылдың
Официальное название	нем. Dresden
Площадь	328,48 (2016, 2017 31 декабрь)
Полученные награды	Саксонская рогатка[d] (2004 йылдың, 2005 йылдың)
Находится в пределах природно-географического объекта	Dresden Basin[d], Euroregion Elbe/Labe[d] һәм Дрезденская конурбация[d]
Является административным центром	Саксония
Город-побратим	Скопье, Зальцбург, Ковентри[d], Ленинград, Вроцлав[d], Острава, Браззавиль, Флоренция, Гамбург, Роттердам, Страсбург, Колумбус[d], Ханчжоу[d] һәм Силистра[d]
Официальный сайт	dresden.de (нем.)​ (инг.)​ (фр.)​ (исп.)​ (итал.)​ (чех.)​ (пол.)​ (рус.)
Краткое имя или название	D һәм DD
Код автомобильного номера	DD
Этнохороним	Dresdner, Dresdnerin, Dresdnerinnen, Dresdener, Dresdenerin, Dresdenerinnen, Drježdźanjan, Drježdźanjanka һәм drezdai
Местный телефонный код	351 һәм 35201
Почтовый индекс	01067, 01326, 01309, 01069, 01097, 01099, 01159, 01127, 01307, 01129 һәм 01279
Административно делится на	Альтштадт[d], Dresden-Neustadt[d], Dresden-Pieschen[d], Q383208?, Лошвиц[d], Q383184?, Q383219?, Dresden-Prohlis[d], Q383270?, Cotta[d], Altfranken[d], Cossebaude[d], Gompitz (locality)[d], Langebrück[d], Q1432052?, Oberwartha[d], Schönborn[d], Schönfeld-Weißig[d] һәм Weixdorf[d]
Глубочайшая точка	Niederwartha[d]
Численность населения	▲561 922 кеше (2022 31 октябрь)
Участник организации или коллектива	Climate Alliance[d], Мэры за мир[d], Kommunaler Sozialverband Sachsen[d] һәм International Association for Sports and Leisure Facilities[d]
Соединяется с	Европейский маршрут E55[d]
Дата возникновения	1206 йылдың
Находится в акватории или на берегу водоёма	Эльба, Weißeritz[d], Lockwitzbach[d], Prießnitz[d], Kaitzbach[d] һәм Lausenbach[d]
Наивысшая точка	Triebenberg[d]
Административно-территориальная единица	Саксония
Государство	Германия
Высота над уровнем моря	126
Граничит с	Мейсен, Баутцен[d], Саксонская Швейцария — Восточные Рудные Горы[d], Вайсериц[d], Фрайталь, Банневиц, Дона, Дюррёрсдорф-Диттерсбах, Хайденау һәм Gommern[d]
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары

Дре́зден (нем. Dresden, үр.-луж. Ҡалып:Коммент) — Германиялағы ҡала, Саксония федераль еренең административ үҙәге. Эльба йылғаһы буйында, Чехия сигенән 40 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Германияның иң эре сәнәғәт, транспорт һәм мәҙәниәт үҙәктәренең береһе. Халыҡ һаны 547 172 кеше (2013) .

Ҡала 19 округҡа бүленә. Үҙәге – Альтштадт Эльбаның һул ярында урынлашҡан. Ул Икенсе бөтә донъя һуғышы вакытында инглиз авиацияһы тарафынан тулыһынса емертелә. Һуғыштан һуң тергеҙелә.

Донъя күләмендә Дрезден үҙенең барокко стилендәге архитектура ҡомартҡылары, нағыш һәм һынлы сәнғәт әҫәрҙәре тупланмалары менән данлыҡлы.

Тарихынан

Мейсенская марка 1206–1288 Чешское королевство 1288–1316 Маркграфство Бранденбург 1316–1319 Мейсенская марка 1319–1423 Курфюршество Саксония 1423–1697 Польша-Саксония 1697–1706 Курфюршество Саксония 1706–1709 Польша-Саксония 1709–1763 Курфюршество Саксония 1763–1806 Королевство Саксония 1806–1871 Германская империя 1871–1918 Веймарская республика 1918–1933 Третий рейх 1933–1945 Германская Демократическая Республика 1949–1990 Федеративная Республика Германия от 1990

Дрезден беренсе тапҡыр 1206 йылда телгә алына. Drežďany һүҙе славянса үҙән урмандары кешеләре тигәнде аңлатҡан

1270 йылда Дрезден Мейсен маркграфлығы баш ҡалаһы булып китә.

1547 йыл]дан Дрезден Саксония курфюрстлығы башҡалаһы.

Саксониянең иң ҡеүәтле сағы XVIII быуат баштарына тура килә. Ҡеүәтле Август хакимлыҡ иткән ваҡытта данлыҡлы архитекторҙар ярҙамында ҡала бөгөнгө төҫөн ала.

Икенсе донъя һуғышы аҙағында Дрезден бик көслө бомба утына тотола. 1945 йылдың 13-14 февралендә инглиз, америка авиацияһы бомбаға тотоу һөҙөмтәһендә ҡала үҙәге тулыһынса емерелгән.

Был ваҡытта Дрезденда Көнсығыш фронттың хәрби хәрәкәттәренән ҡасып килгән ҡасаҡтар, шулар араһында ҡатын-ҡыҙ һәм бала-саға шығырым тулы булған. Ҡорбандар һаны 100-200 -меңгә тиклем тәшкил итә

Дрезден ҡәлғә-резиденцияһы, Цвингер һәм Земпер Опералары тулыһынса емерелеп, һуңыраҡ Фрауэнкирхе сиркәүенең көмбәҙе тарҡалып төшә.

Дрезден инглиз-американ бомбаларынан һуң

Америка яҙыусыһы Курт Воннегут шулар араһында була, иҫән ҡала, һуңынан атаҡлы рус. «Бойня номер пять, или Крестовый поход детей» романын яҙа һәм ошо ваҡиғалар тураһында һөйләй.

Һуғыштан һуң һарайҙар, сиркәү, тарихи биналар харабаларын, бөтә фрагменттарын бик бөхтә итеп йыйып алып, ҡала ситенә ташып алалар. Элекке бина урындарын, ҡала урамдарын билдәләп, тип-тигеҙ майҙансыҡ итеп ҡалдыралар. Германия Демократик Республикаһы властары тарихи үҙәкте тергеҙеү менән бер рәттән уны уратып заманса проспект (шул осор өсөн) һәм күп ҡатлы биналар һалдырта.

Ҡырҡ йыл самаһы ҡала үҙәге тергеҙелә — бының өсөн мөмкин тиклем һаҡлап ҡалынған фрагменттарҙы ҡулланып, етмәгән блоктар һәм таш архитектура элементтарын яңынан эшләйҙәр — ул таштар аҡһыл төҫө менән һиҙелерлек айырыла.

Шәхестәре

• Логин Камбек (1796-1859), хоҡуҡ белгесе, юридик фәндәр докторы (1852), статский кәңәшсе (1847).
• Ханс Грундиг (1901- 1958), күренекле рәссам,график, революцион-пролетар реализм йүнәлешендә эшләгән антифашист-рәссам.

Иҫтәлекле урындары

• Дрезден дәүләт нәфис сәнғәт йыйынтыҡтары
• Цвингер (XVIII век)
• Эльбы яры, йәки Брюль террасаһы
• Немец гигиена музейы
• Транспорт музейы
• Земпер Операһы
• Фрауэнкирхе
• Эльба ҡәлғәһе
• Һофкирха католик сиркәүе
• Эльба үҙәне
• «Зәңгәр мөғжизә» күпере
• «Кенәздәр килә» (рус. «Шествие князей») панноһы
• Йенидце
• «Пфундс Молкерай» һөт кибете
• Преподобный Симеон Дивногорец урыҫ православие сиркәүе
• Алтын һыбайлы
• Хәрби-тарихи музей
• XIX быуат аҙағында төҙөлөп һаҡланып ҡалған Дрезден районы, хәҙерге ваҡытта йәштәр мәҙәни тормошо үҙәге.
• «Аҡ флот» (Weiße Flotte) — Эльба буйлап туристик сәфәр ҡылдырыусы боронғо тәгәрмәсле пароход флотилияһы .

Галерея

• 
  Цвингер, Речь Посполитая гербы
• 
  Дрезден картиналар галереяһы
• 
  Ҡала үҙәге 1945 йылдан тулыһынса тергеҙелгән
• 
  Дрезденда Эльба аша күпер
• 
  Дрезден күренеше
• 
  Дрезден күренеше
• 
  Иҫке һәм яңы осрашыуы
• 
  Земпер операһы

Климаты

Дрездендың климаты уртаса, континенталдән диңгеҙ һауаһына күсә. Ҡышы йомшаҡ, йәй ямғырлы, йылы, ләкин ҡыҫҡа.

Дрезденда ҡаты һыуыҡтар һәм йәйгеһен ныҡ эҫе селләләр булмай, була ҡалғанда ла бик ҡыҫҡа ваҡытлы ғына.

Ҡала климаты
Күрһәткес	Ғин	Фев	Мар	Апр	Май	Июн	Июл	Авг	Сен	Окт	Ноя	Дек	Йыл
Абсолют максимум, °C	16,2	19,7	24,4	29,5	31,7	35,3	36,6	36,9	33,0	27,1	19,1	16,4	36,9
Уртаса максимум, °C	2,8	4,0	8,4	13,8	19,0	21,6	24,3	23,9	19,0	13,7	7,2	3,5	13,4
Уртаса температура, °C	0,1	0,9	4,5	9,0	13,9	16,7	19,0	18,6	14,3	9,8	4,5	1,1	9,4
Уртаса минимум, °C	−2,3	−1,8	1,3	4,5	9,1	12,0	14,2	13,9	10,6	6,6	2,2	−1,1	5,8
Абсолют минимум, °C	−25,3	−30,5	−17,6	−9,6	−3,4	0,6	6,3	5,3	1,0	−6,9	−13,2	−21	−30,5
Яуым-төшөм нормаһы, мм	45	36	45	42	65	61	85	84	50	43	56	53	664
Сығанаҡ: Погода и Климат

Һылтанмалар

• Официальный сайт города Дрезден
• Советские места Дрездена
• Dresden.info
• Дрезден-Лексикон (Введение «Дрезден — город на Эльбе» на русском)
• Fernsehturm — Телебашня
• Semperoper — Опера Земпера
• Deutsches Hygiene-Museum — Немецкий музей гигиены
• Verkehrsmuseum Dresden — Музей транспорта
• Бомбардировка Дрездена в 1945 году

Әҙәбиәт

• Степанов Г. П., Щедрина Г. К. Дрезден / Ленинградская организация ордена Ленина Союза архитекторов СССР. — Л.: Стройиздат. Ленингр. отд-ние, 1976. — 120 с. — (Города-побратимы Ленинграда). (обл.)

Иҫкәрмәләр

«Эльбалағы Флоренция» панорамаһы