Дисна
| Ҡала | |||||
| Дисна | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| бел. Дзісна | |||||
.jpg) | |||||
|
|||||
| 55°33′46″ с. ш. 28°13′00″ в. д.GЯO | |||||
| Ил |
 Беларусь |
||||
| Область | Витебск | ||||
| Район | Миор | ||||
| Район Советының исполком рәйесе | Евгений Иванович Баран[1] | ||||
| Тарихы һәм географияһы | |||||
| Нигеҙләнгән | XI быуат | ||||
| Тәүге телгә алыу | 1462 | ||||
| Ҡала | 1569 | ||||
| Майҙаны | 5,249[2] км² | ||||
| Диңгеҙ кимәленән бейеклеге | 113 м | ||||
| Климат | уртаса | ||||
| Сәғәт бүлкәте | UTC+3:00 | ||||
| Халҡы | |||||
| Халҡы | ▼1 417 кеше (2023) | ||||
| Тығыҙлығы | 279 кеше/км² | ||||
| Милли составы | белорустар, урыҫтар, украиндар, поляктар | ||||
| Һанлы идентификаторҙар | |||||
| Телефон коды | +375 2152 | ||||
| Почта индексы | 211950 | ||||
| Автомобиль коды | Ҡалып:НП-Белоруссия/Автокод | ||||
|
|
|||||
|
miory.vitebsk-region.gov.by/ru/disnenski/ (белор.) (рус.) (инг.) |
|||||
|
|
|||||
| Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары | |||||
![Флаг[d]](/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Flag_of_Dzisna.svg)
![Герб[d]](/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Coat_of_Arms_of_Dzisna,_Belarus.svg)
Дисна (бел. Дзісна, пол. Dzisna) — Беларустың Витебск өлкәһенең Миор районында урынлашҡан ҡала. Миор ҡалаһынан 45 км көнсығышта, Дисна йылғаһының Көнбайыш Двина йылғаһына ҡойған ерендә урынлаша. Ҡала автомобиль юлдарының мөһим үҙәге булып тора, уның аша Полоцк, Миоры, Глубокое ҡалаларына юлдар үтә. Дисна Белоруссияның иң бәләкәй ҡалаһы тип иҫәпләнә.
Халыҡ һаны — 1417 кеше (2023 йылдың 1 ғинуарына ҡарата).
Тарихы
X быуаттан башлап, Дисна Полоцк кенәзлеге составында крепость булараҡ билдәле.
Дисна тураһында тәүге яҙма мәғлүмәт 1461 йылға ҡарай. Әммә Полоцк воеводствоһы составында ике йылға ҡушылған урындағы нығытылған тораҡ тураһында мәғлүмәт 1563 йылғы Полоцк Яҙыу китабында осрай. Был сығанаҡта — ер нығытмаһы булыуы тураһында яҙыла. Шул уҡ осорҙа Дисна йылғаһының һул ярында, нығытма ҡаршыһында, «Дисна ауылы» ла булған. Шулай итеп, XVI быуатта ҡала тиҙ үҫешә һәм нығытыла. Был үҫеш стратегик һәм топографик уңайлы урынлашыу, шулай уҡ был ерҙәрҙең элек-электән йәшәү өсөн ҡулай булыуы менән аңлатыла.
1563 йылда Иван Грозный Полоцк ҡаланы яулап алғандан һуң, Речь Посполитая короле Стефан Баторий был юғалтыуҙы ҡапларға тырышып Дисна ҡәлғәһен тиҙ рәүештә төҙөү башлай.
1558—1583 йылдарҙа барған Ливон һуғышы ваҡытында, Полоцк рус ғәскәрҙәре тарафынан алынғас, Дисна ҡалаһы уның һаҡсыларын үҙенә ала. 1567 йылда Дисна ҡалаһына өс таш манара һүрәтләнгән герб бирелә. 1569 йылда Люблин ҡалаһында Магдебург хоҡуғы һәм яңы герб (зәңгәр фонда ладья) буйынса привилей раҫланғас, Дисна рәсми рәүештә ҡала статусын ала.
1649 йылда Дисна ҡаланы тулыһынса юҡ иткән яңғын кисерә.
1669 йылдар тирәһендә ҡалала Спасо-Преображенская сиркәүе төҙөлә, ул ҡаланың яңынан төҙөлөүен һәм рухи үҙәк булараҡ тергеҙелеүен символлаштыра.
1793 йылда, Икенсе Речь Посполитая бүленеше һөҙөмтәһендә, Дисна Рәсәй империяһы составына инә һәм Дисна өйәҙенең үҙәге була. 1812 йылғы Ватан һуғышы ваҡытында ҡала ҙур ҡыйралыштар кисерә. 1882 йылдағы янғын ағастан төҙөлгән күп биналарҙы юҡ итә.
Үҙ ваҡытында 9 манара менән уратылған Дисна ҡәлғәһенән бөгөнгө көнгә нығытмаларҙың эҙҙәре генә һаҡлана. 1795 йылда Дисна Минск губернаһының !йәҙ үҙәге, 1842 йылдан — Вильна губернаһы составында була.
1897 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7 мең кеше, 86 кирбес йорт, 666 ағас йорт, 102 сауҙа кибеттәре була. Ҡаланың милли составы 1897 йылға түбәндәгесә бүленә: 4590 йәһүд, 1567 белорус, 396 урыҫ, 187 поляк.
1921—1939 йылдарҙа Дисна Польша составында була, повят үҙәге вазифаһын башҡара. 1939 йылдан — Белорус ССР-ы составында, 1940 йылдан — Дисна районының административ үҙәге.
1941 йылдың 5 июлендә Дисна нацист Германия ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алына. Оккупация осоронда, ҡала һәм районда 4584 кеше юҡ ителә.
2009 йылдың 2 июнендә, Белоруссия Республикаһы Президентының № 277 указы менән Дисна ҡалаһының флагы раҫлана.
Халыҡ һаны
| Халыҡ һаны[3][4][5][6][7][8][9][10]: |
| 1897 | 1931 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2006 | 2016 | 2018 | 2022 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 6765 | ▼4 806 | ▼2 467 | ▼2 444 | ▲2 481 | ▲2 573 | ▼2 217 | ▼1 537 | ▼1 462 | ▼1 455 | ▼1 417 |
Мәғариф
Диснала мәғариф һәм мәҙәниәт үҫеше юғары кимәлдә, ҡала халҡы өсөн төрлө мөһим учреждениелар эшмәкәрлек алып бара:
- «Дисна балалар баҡсаһы»
- Советтар Союзы Геройы М. А. Кузьмин исемендәге Дисна урта мәктәбе
- «Дисна ҡала китапханаһы»
- «Дисна мәктәп китапханаһы»
Галереяһы
-
1906-1907 йылдарҙа төҙөлгән больницаның емерек ҡалдыҡтары. -
Воскресенская сиркәүе (1850—1856 йылдар). -
Элекке «Рига» ҡунаҡханаһы бинаһы (XIX быуат) -
Элекке синагога (XX быуат башы).
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Был мәҡәләгә Рувикиның башҡа мәҡәләләре һылтанмай. |
.svg){kind=link}
- ↑ Городской и сельские исполнительные комитеты | | Миорский район | Миоры | Новости Миор | Новости Миорского района | Миорский райисполком. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 октябрь 2015. Архивировано 27 декабрь 2015 года.
- ↑ АНАЛИЗ РЫНКА НЕДВИЖИМОСТИ город Дисна ЯНВАРЬ 2012 – АПРЕЛЬ 2019. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 июнь 2022. Архивировано 31 август 2021 года.
- ↑ Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: у 12 т. / гал. рэд. П. У. Броўка. — Т. 12: БССР. — Мн.: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя, 1975. — С. 697.
- ↑ Drugi Powszechny Spis Ludności z dnia 9 grudnia 1931 r: alfabetyczny wykaz miast w Polsce w granicach administracyjnych z dn. 1.V.1933 r: wyniki tymczasowe Архивная копия от 18 сентябрь 2020 на Wayback Machine. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1933. — S. 1-5.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1959 г. Численность городского населения союзных республик (кроме РСФСР), их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 февраль 2019. Архивировано 27 июль 2011 года.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1970 г. Численность городского населения союзных республик (кроме РСФСР), их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 февраль 2019. Архивировано 9 март 2011 года.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1979 г. Численность городского населения союзных республик (кроме РСФСР), их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 февраль 2019. Архивировано 21 май 2012 года.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 февраль 2019. Архивировано 21 октябрь 2006 года.
- ↑ Статистический ежегодник Витебской области. — Мн.: Национальный статистический комитет Республики Беларусь, 2018. — С. 45-48.
- ↑ Статистический ежегодник Витебской области. — Витебск: Главное статистическое управление Витебской области, 2013. — С. 46-49.