Бхаскара II

Род занятий	математик, астроном, астролог
Область деятельности	алгебра
Пол или гендер	ир-ат
Место смерти	Удджайн[d], Һиндостан;
Дата смерти	1185 йылдың
Дата рождения	1114 йылдың
Место рождения	Бид (город)[d], дивизион Аурангабад[d], Махараштра[d], Һиндостан;
	Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары

Бхаскара (1114 йыл — 1185 йыл, ғәҙәттә, башҡа һинд ғалимынан, Бхаскар I, айырыр өсөн Бхаскара II тип йөрөтәләр) — XII быуаттың билдәле һинд математигы һәм астрономы^[3]. Удджайнда астрономик обсерваторияны етәкләй.

Бхаскара дүрт өлөштән торған «Сиддханта-широмани» («Таж тәғлимәте») трактатын яҙа: «Лилавати» — арифметикаға, «Биждаганита» — алгебраға, «Голадхайя» — сферикаға, «Гранхаганита» — планета хәрәкәттәре теорияһына арналған.

Бхаскара тигеҙләмәләрҙең әһәмиәтенә шикләнһә лә, кире тамырҙарын ала. Мәңгелек двигателдең иң тәүге проекттарҙың береһе уға ҡарай.

Азия илдәрендә «Лилавати» китабы иҫәпләү техникаһы буйынса дәреслек өлгөһө була. 1816 йылда ул Калькуттала баҫылып сыға һәм шул ваҡыттан алып бер нисә тапҡыр математика дәреслеге сифатында баҫылып сыға.

Бхаскара үҙенең яҡынса 1150 йылдарға ҡараған шиғырында тирәсенә ҡыя менән беркетелгән оҙон, тар, яртылаш терегөмөш тултырылған һауыттар менән ниндәйҙер тәгәрмәсте тасуирлай. Мобиленың был беренсе механик перпетуумының эшләү принцибы шыйыҡса тыуҙырған, тәгәрмәс әйләнәһенә урынлаштырылған һауыттарҙа күсеп йөрөүсе ауырлыҡ көстәре мәлдәренең айырмаһына нигеҙләнә^[4].

Иҫкәрмәләр

↑ ^1,0 ^1,1 Архив истории математики Мактьютор
↑ http://shodh.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/123456789/3444/2/02_introduction.pdf
↑ Баскара // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
↑ ссылка (билдәһеҙ). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 февраль 2012. Архивировано из оригинала 15 август 2015 года. 2015 йылдың 15 август көнөндә архивланған.

Әҙәбиәт

Әҫәрҙәре

Bhaskara II, Siddhanta-siromani, English transl. by B. Sastri and L. Wilkinson. Calcutta, 1861.

Ван дер Варден б. Л. пелль Тигеҙләмәһе математикала гректар һәм һиндтар. Математика фәндәре уңыштары, 31, вып. 5(191), 1976, с.57-70.
Володарский А. И. Урта быуат һинд математикаһы тарихы очерктары. М.: Наука, 1977.
Patwardhan K. S., Naimpally S. A., Singh S. L. Lilavati of Bhaskaracarya. Delhi, 2001.
Sarasvati Amma T. A. Geometry in ancient and medieval India. Delhi: Motilal Banarsidass, 1979.
Д. Я. Стройк. Математика тарихының ҡыҫҡаса очеркы. М. «Наука», 1984

[_5cf61010726587af-1] 1,0 ^1,1 Архив истории математики Мактьютор

[_448710550446ea9d-2] ttp://shodh.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/123456789/3444/2/02_introduction.pdf

[3] Баскара // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)

[4] ссылка (билдәһеҙ). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 февраль 2012. Архивировано из оригинала 15 август 2015 года. 2015 йылдың 15 август көнөндә архивланған.

[1]

[2]

[3]

[4]