Будё
| Будё | |
|---|---|
| норв. Bodø | |
| Флаг | Герб |
 |  |
| Часовой пояс | Үҙәк Европа ваҡыты һәм Үҙәк Европа йәйге ваҡыты |
| Граничит с | Сёрфолл[d], Фёуске[d], Салтдал[d], Йильдескол[d] һәм Бейарн[d] |
| Официальный сайт | bodo.kommune.no (норв.) |
| Язык общения | букмол[d] һәм нюнорск[d] |
| Этнохороним | bodøværing |
| Глава исполнительной власти | Ida Maria Pinnerød[d][1] |
| Численность населения |
|
| Административно-территориальная единица | Нурланн[d] |
| Государство | |
| Город-побратим | Йёнчёпинг[d], Выборг һәм Куопио |
| Площадь |
|
| Дата возникновения | 1816 йылдың |
| Наивысшая точка | Lurfjelltinden[d][4] |
| Высота над уровнем моря | 12 |
 | |
 | |
| Административный центр | Будё[d] |
 | |
| Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа файлдары | |
Будё (норв. Bodø) — Норвегияның Нурланн фюлькаһындағы ҡала һәм коммуна[5]. Сальтен төбәгенең бер өлөшө булып тора. 1838 йылдың 1 ғинуарында Будё ҡалаһы коммуна статусын ала. 1968 йылдың 1 ғинуарында Будин коммунаһы, 2005 йылдың 1 ғиуарында коммунаһы Будё ҡалаһына ҡушыла. Поляр түңәрәктән төньяҡтараҡ урынлашҡан Будё Нурланнда иң ҙур ҡала булып иҫәпләнә, ә ҙурлығы буйынса Төньяҡ Норвегияла икенсе урынды биләй.
Дөйөм мәғлүмәттәр
Исеме
Коммуна Bodøgård (иҫке норвег теленсә: Boðvin) иҫке ферма хөрмәтенә шулай аталған, сөнки ҡала шул ферма территорияһында урынлашҡан. Атаманың беренсе өлөшө boði һүҙенән (һыу аҫты ҡаялары йәки шхеры), икенсе өлөшө — vin һүҙенән болон һәм көтөүлектәрҙе аңлата.
Гербы
Коммунаның заманса гербы бар. Ул 1959 йылдың 24 июлендә ҡабул ителә. Гербта поляр көндө һүрәтләгән ҡояш символы тора[6]
Тарихы
Будё 1816 йылда үҙидаралыҡҡа ҡоролған ҡала статусын ала, хәҙерге ваҡытта Нурланн фюлькеһының баш ҡалаһы булып тора. Һөжүм ваҡытында күп өлөшө емерелә. 1940 йылдың 27 майындаЛюфтваффе һөжүм иткәндә ҡалала йәшәгән 6 кешенән 3,5 меңенең йорттары емерелә. Һөжүм мәлендә 15 кеше һәләк була (2 британ һалдаты һәм 13 норвегиялы). Торлаҡҡа киҫкен ҡытлыҡ кисереүгә бәйле, швед хөкүмәте 1941 йылдың ҡышында 107 фатир төҙөргә ярҙам итә. Был йорттар ҡала ситендә тиҙ арала төҙөлә. Хәҙер инде Будёның уртаһында ҡалған был террритория svenskebyen (швед ҡалаһы) тип атала. Һуғыштан һуң ҡала яңынан тергеҙелә. Ҡаланы тулыһынса аяҡҡа баҫтырыу 1959 йылда яңы ҡала ратушаһын файҙаланыуға тапшырғас ҡына тамамлана.
Американың Фрэнсис Пауерс идара иткән Lockheed U-2 самолет-шпионы аҙаҡ Будё аэропортына ултырырға тейеш була. 1960 йылдың 1 майында Пакистандан Будё аэропортына табан осҡан ваҡытында территорияһы аша осҡанда был самолет атып төшөрөлә.
Географияһы
Будё — Нурланн тимер юл линиһының алыҫ төньяҡ тимер юл станцияһы, ул Норвегияның тимер юл селтәренә ҡарай (Нарвик һәм швед ҡалаһы Лулео араһындағы тимер юлы Швеция тимер юлы селтәренә ҡарай). 1961 йылда тимер юл вокзалы асыла. Будё аэропорты ҡала үҙәгенән 2 км алыҫлыҡта урынлашҡан, һәм ул 1952 йылда асыла. 2004 йылда аэропорт 1 308 000 пассажирҙы хеҙмәтләндерә. Паромдар Будёнан һәм Лофотен утрауҙарынан йөрөй.
Диңгеҙ һыуы күтәрелгәндә барлыҡҡа килә торған иң көслө Сальстраумный ағымы Будёнан көнсығышҡа табан 30 км самаһы йыраҡлыҡта үтә. Кьеррингёй — яр буйы сауҙа ауылы Будёнан 40 км төньяҡтараҡ урынлашҡан.
Климаты
Будё — Норвегияның көслө елдәргә дусар ителгән ҡалаларының береһе, сөнки Норвегия диңгеҙендәге елдәргә төрлө яҡлап асыҡ ярымутрауына урынлашҡан. Ҡыш буйы ҡар ҡатламы бик йоҡа була. Йыллыҡ уртаса температура 4,5 °C тәшкил итә, уртаса йыллыҡ атмосфера яуым-төшөм кимәле — 1020 мм (1961—1990 йй.). Иң ҡоро айҙар — апрелдән июнгә тамамланғансы.[7] 1966 йылдың февраль айы иң һыуыҡ ай була, температура −8.9 °C тиклем төшә, ә1937 йылдың июле иң эҫе ай була — 17,1 °C. Һуңғы йылдарҙа һауа температураһының күтәрелеүе күҙәтелә.
| Климат Бу | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрһәткестәре | Дек. | Два. | Март | Апра. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сена. | Окт. | Нояб. | Тирәсте. | Йыл |
| Һауа температураһы, °C | 1 | 0 | 1 | 5 | 9 | 13 | 16 | 15 | 12 | 7 | 4 | 2 | |
| Ул кәм тигәндә, °C | -2 | -3 | -2 | 2 | 6 | 9 | 12 | 11 | 8 | 4 | 1 | -1 | |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 86 | 64 | 68 | 52 | 46 | 54 | 92 | 88 | 123 | 147 | 100 | 100 | 1020 |
| Сығанағы: http://www.storm.no/vaer/bodø/klima 2010 йылдың 2 июль көнөндә архивланған. | |||||||||||||
Тәбиғәте
Будёла төрлө тәбиғи иҫтәлекле урындар бихисап. Будёнан төньяҡҡа табан 10 километрҙа бик популяр Гейтвоген (норв. Geitvågen) рекреацион биләмәһе бар. Ҙур территорияла бик күп диңгеҙ бөркөтө йөшөй. Коммунала 17 ҡурсаулыҡ бар. Суннстраумен ҡурсаулығында кеше ҡулы теймәгән ҡатнаш урман һәм мәрмәр плиталар бар[8], Сконланнала — яр буйы ҡарағай урманы[9], Бёрватнентала шыршы урманы һәм тропик үҫемлектә үҫә[10], Бликсвер ҡурсаулығында яр буйы тәбиғәте яҡшы һаҡланған һәм ҡоштар бик күп (улар Рамсар конвенцияһы тарафынан һаҡлана һәм яҡлана).[11]
Дәүләт учреждениелары
Будёла Университет колледжы ҡала үҙәгенән 10 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Унда биш мең студент һәм уҡыусы белем ала.[12] Колледж Норвегияла балыҡсылыҡ өлкәһендәге алдынғы уҡыу йорттарының береһе.
Норвегия полиция академияһы ла [./https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D0%BB%D0%BE Ослонан] ситтә, Будёла урынлашҡан. Ҡалала Норвегия Граждандар авиацияһы идаралығы һәм Берләшкән ҡотҡарыу координация үҙәге (норв. Hovedredningssentralene) бар. Төньяҡ Норвегия Ҡораллы Көстәренең штаб-фатиры Реитанела, Будёнан көнсығышта урынлашҡан.
Хәрби көстәре
Мәҙәниәте
Будёла Avisa Nordland гәзите баҫылып сыға. Футбол клубы урындағы Бу-Глимт футбол клубы Норвегияның футбол буйынса чемпионатының юғары лигаһында — Типпелигта. сығыш яһай.[13]
Һәр йәй һайын Булёла Nordland Musikfestuke һәм Parkenfestivalen мәҙәни фестивалдәре, ә ҡыш башында Bodø Hardcore Festival фестивале үткәрелә.
Иҫкәрмәләр
- ↑ Ordføreren
- ↑ Alders- og kjønnsfordeling i kommuner, fylker og hele landets befolkning (K) 1986 - 2022 — Статистика Норвегии, 2022.
- ↑ Государственная служба картографии и кадастра Норвегии Arealstatistikk for Norge 2020 (норв.) — Государственная служба картографии и кадастра Норвегии, 2019.
- ↑ https://kartverket.no/til-lands/fakta-om-norge/hoyeste-fjelltopp-i-kommunen
- ↑ Бодё, город // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
- ↑ Norske Kommunevåpen. Nye kommunevåbener i Norden (1990). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 ноябрь 2008. Архивировано 14 март 2012 года. 2012 йылдың 22 июнь көнөндә архивланған.
- ↑ met.no Bodø climate statistics. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 февраль 2010. Архивировано 5 ноябрь 2007 года. 2007 йылдың 5 ноябрь көнөндә архивланған.
- ↑ Sundstraumlian naturreserva. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 ноябрь 2008. Архивировано 6 июнь 2012 года. 2012 йылдың 20 февраль көнөндә архивланған.
- ↑ Skånland naturreservat. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 ноябрь 2008. Архивировано 6 июнь 2012 года. 2012 йылдың 20 февраль көнөндә архивланған.
- ↑ アーカイブされたコピー. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 февраль 2010. Архивировано 1 октябрь 2011 года. 2011 йылдың 1 октябрь көнөндә архивланған.
- ↑ Bliksvær naturreservat. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 ноябрь 2008. Архивировано 14 март 2012 года. 2012 йылдың 20 февраль көнөндә архивланған.
- ↑ Current students. Bodø University College. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 сентябрь 2007. Архивировано 6 октябрь 2007 года. 2007 йылдың 6 октябрь көнөндә архивланған.
- ↑ Adeccoligaen (Norges Fotballforbund). Norges Fotballforbund (2007). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 16 август 2007. Архивировано 14 март 2012 года. 2007 йылдың 10 август көнөндә архивланған.
Һылтанмалар
Был Медиафайлдар бар викиһаҡлағыста тема буйынса Бу- Аэропорт Бу (норв.)
- Авиация милли музейы (норв.)