Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы

Ғәлимйән Ҡарамышев
Ғәлимйән Ҡарамышев
	Файл:Карамышев Г. Х.jpg
Тыуғанда исеме	Ҡарамышев Ғәлимйән (Ғәлим, Әлим) Харис улы
Тыуған көнө	1903 йылдың 4 декабре
Тыуған урыны	Маҡар ауылы, Стәрлетамаҡ өйәҙе, Өфө губернаһы, Рәсәй империяһы;
Вафат булған көнө	1977 йылдың 20 ғинуары (73 йәш)
Вафат булыу урыны	Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР;
Гражданлығы	Рәсәй империяһы; СССР;
Һөнәр	актёр
Театр	Башҡорт дәүләт академия драма театры
	\|\| \|\|Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Ҡарамышев фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Ғәлимйән (Ғәлим, Әлим) Харис улы Ҡарамышев (рус. Галимьян Харисович Карамышев; 1903 йылдың 4 декабре, Маҡар ауылы, Стәрлетамаҡ өйәҙе, Өфө губернаһы, Рәсәй империяһы — 1977 йылдың 20 ғинуары, Өфө, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, СССР) — совет башҡорт театр актёры. РСФСР‑ҙың халыҡ артисы (1955), РСФСР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1949), Башҡорт АССР‑ының халыҡ артисы (1940), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған артисы (1935)^[1]^[2].

Биографияһы

1903 йылдың 4 декабрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Маҡар ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы) тыуған^[1]^[2].

1913 йылда Маҡар урыҫ‑башҡорт училищеһын, артабан мәҙрәсә тамамлай^[2].

1919 йылдың декабрендә Башҡорт драма театры труппаһына алына һәм 1970 йылға тиклем өҙөклөктәр менән шунда эшләй. Театрҙа тәүге сығышы — Ф. Туйкиндың «Ватан баһадирҙары» драмаһы буйынса спектаклдә була.

1926—1927 йылдарҙа Мәскәү дәүләт кинематография техникумының актёрлыҡ факультетында уҡый^[1]^[2].

1977 йылдың 20 ғинуарында Өфөлә вафат була. Мосолман зыяратында ерләнә.

Ижады

Ғәлимйән Ҡарамышевтың сәнғәте сағыу комедиялылығы, пластик асыҡлығы, характеристикаларҙың теүәллеге менән айырыла. Уның төп репертуарын сатирик төҫмөрлө сағыу характерлы ролдәр тәшкил итә^[2]. Шулай уҡ комедия образдары менән бер рәттән бер нисә трагедия ролен дә ижад иткән^[1].

Спектаклдәрҙәге ролдәре

Кочкарёв — «Өйләнеү», Н. В. Гоголь;
Вурм — «Мәкер һәм мөхәббәт», Ф. Шиллер;
Шмага — «Ғәйепһеҙ ғәйеплеләр», А. Н. Островский;
Серебряков — «Ваня ағай», А. П. Чехов;
Незеласов — «Бронепоезд 14-69», Вс. Иванов;
Кокорышкин — «Баҫып инеү», Л. Леонов;
Исмәғил — «Ғәлиәбаныу», М. Фәйзи;
Күсәрбай — «Таңсулпан», Ҡ. Даян;
Әпкәләй — «Ҡарағол», Д. Юлтый;
Фәхри — «Ҡара йөҙҙәр», М. Ғафури (повесть буйынса)^[1].

Фильмографияһы

1959 йылда «Сыңрау торна» фильм‑балетында (Свердловск киностудияһы) Бер күҙле аусы ролендә төшә^[1]^[2].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған артисы (1935);
Башҡорт АССР‑ының халыҡ артисы (1940);
«Почёт Билдәһе» ордены (1944);
РСФСР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1949);
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1955);
РСФСР‑ҙың халыҡ артисы (1955)^[1].

Хәтер

Өфөлә актёр йәшәгән йортта (Чернышевский урамы, 75) мемориаль таҡтаташ ҡуйылған^[1];
Мәләүез районы Йомаҡ ауылында бер урам уның исемен йөрөтә^[2].

Иҫкәрмәләр

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 С. С. Саитов. Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы (ғилми-нәшриәт комплексы), 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 Он стоял у истоков башкирского профессионального театра (билдәһеҙ). Башинформ (4 декабрь 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июль 2026.

Әҙәбиәт

Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы. [1] (рус.) «Китап» нәшриәте, 1999, 165 с. ISBN 5-295-02294-3. Ленина улица, 65 А
Ҡолмой Я. Онотолмаҫ сәхнә оҫтаhы //Агизел, 1978, № 8.

Һылтанмалар

С. С. Саитов. Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы (ғилми-нәшриәт комплексы), 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
Карамышев Галимьян Харисович (1903—1977)
Он стоял у истоков башкирского профессионального театра
Галимьян Карамышев

[ЭБЭ-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 С. С. Саитов. Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы (ғилми-нәшриәт комплексы), 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.

[bashinform-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 Он стоял у истоков башкирского профессионального театра (билдәһеҙ). Башинформ (4 декабрь 2013). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 27 июль 2026.

[1]

[2]