Нуриев Зыя Нурый улы

Нуриев Зыя Нурый улы
Нуриев Зыя Нурый улы
	Файл:Зыя Нурый улы Нуриев.jpg
СССР Министрҙар Советы; Рәйесе урынбаҫары
	3 апрель 1973 йыл — 1 ноябрь 1985 йыл
Хөкүмәт башлығы	Алексей Николаевич Косыгин ; Николай Александрович Тихонов
Алда эшләүсе	Дмитрий Степанович Полянский СССР Министрҙар Советы Рәйесенең беренсе урынбаҫары
Дауам иттереүсе	Всеволод Серафимович Мураховский
5-се СССР әҙерләүҙәр министры
	17 сентябрь 1969 йыл — 3 апрель 1973 йыл
Хөкүмәт башлығы	Алексей Николаевич Косыгин
Дауам иттереүсе	Григорий Сергеевич Золотухин
3-се СССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы; Әҙерләүҙәр дәүләт комитеты рәйесе
	26 июнь 1969 йыл — 17 сентябрь 1969 йыл
Хөкүмәт башлығы	Алексей Николаевич Косыгин
Алда эшләүсе	Леонид Романович Корниец
Дауам иттереүсе	вазифа бөтөрөлә
КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының ; беренсе секретары
	14 июнь 1957 йыл — 15 июль 1969 йыл
Алда эшләүсе	Семён Денисович Игнатьев
Дауам иттереүсе	Миҙхәт Закир улы Шакиров
Тыуған	21 март 1915; Рәсәй империяһы Өфө губернаһының Бөрө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы) Үрге Ыласынтау ауылы
Вафат булған	19 октябрь 2012 (97 йәш); Рәсәй, Мәскәү ҡалаһы
Ерләнгән урыны	Новодевичье зыяраты[d];
Фирҡәһе	1939 йылдан ВКП(б) ағзаһы
Белеме	ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы; Юғары партия мәҡтәбе
Ғилми дәрәжәһе	иҡтисад фәндәре кандидаты
Һөнәре	тарих уҡытыусыһы
Гражданлығы	СССР;

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Нуриев фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Нуриев Зыя Нурый улы (рус. Нуриев Зия Нуриевич; 21 март 1915 йыл — 19 октябрь 2012 йыл) — иҡтисадсы-ғалим, мәғариф, партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. СССР-ҙың 4—11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1961—1986), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975). Иҡтисад фәндәре кандидаты (1966).

Биографияһы

Зыя Нурый улы Нуриев 1915 йылдың 21 мартында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе^[1] Үрге Ыласынтау ауылында тыуған.

1933 йылда Башҡортостан халыҡ мәғарифы институтын тамамлай. 1933—1935 йылдарҙа колхоз йәштәре мәктәбе уҡытыусыһы булып эшләй. 1935—1938 йылдарҙа Борай районы мәғариф бүлеге мөдире вазифаһын үтәй.

1938—1940 йылдарҙа Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы сафында хеҙмәт итә. 1940—1942 йылдарҙа Боҙаяҙ районы мәғариф бүлеге мөдире вазифаһын башҡара.

1942—1943 йылдарҙа Полуб МТС-ы политбүлек етәксеһе вазифаһын үтәй. 1943—1944 йылдарҙа ВКП(б)-ның Боҙаяҙ район комитетының 2-се секретары

1944—1945 — ВКП(б)-ның Ҡыйғы район комитетының 1-се секретары
1945—1948 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының ауыл хужалығы бүлеге мөдире

1951 йылда ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбен тамамлай. 1951—1952 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының партия, профсоюз, комсомол ойошмалары бүлеге мөдире

1952—1957 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты секретары һәм 2-се секретары
1957—1969 — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының 1-се секретары
1969—1973 — СССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы Әҙерләүҙәр Дәүләт комитеты рәйесе, СССР Әҙерләүҙәр министры
1973—1985 — СССР Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, СССР Министрҙар Советы Президиумының агросәнәғәт комплексы буйынса комиссия рәйесе
1985 йылдың ноябрь айынан — СССР күләмендәге персональ пенсионер.

Файл:Зия Нуриевич Нуриев.jpg

Зыя Нуриев өйөндә

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

• Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975)
• Дүрт Ленин ордены (1957, 1965, 1975, 1985)
• Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949)
• «Почёт Билдәһе» ордены (1944)
• Салауат Юлаев ордены (2009)

Хәтер

2020 йылдың мартында Башҡортостанда Зыя Нуриев иҫтәлегенә төрлө саралар үтәрелде^[2].
2015 йылдың 21 мартында Мәскәүҙең Новодевичье зыяратында Зыя Нуриевҡа һәйкәл асылған^[3]
Республика йорто эргәһендә урынлашҡан скверға Зыя Нуриев исеме бирелгән^[4].

Иҫкәрмәләр

↑ Хәҙер Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы.
↑ В Башкирии проходят памятные мероприятия к 105-летию Зии Нуриева. ИА «Башинформ», 19 марта 2020 года (Тикшерелеү көнө: 19 март 2020)
↑ Мәскәүҙәге Новодевичье зыяратында Зыя Нуриевҡа һәйкәл асылды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 23 март 2015 йыл (Тикшерелеү көнө: 23 декабрь 2024)
↑ Республика Хөкүмәте йорто янындағы скверға Зыя Нуриев исеме бирелде (билдәһеҙ). «Башинформ» (18 март 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 сентябрь 2016.

Әҙәбиәт

Нуриев З. Н. От аула до Кремля. Воспоминания и размышления. — Уфа: «Китап», 2000. 392 с. ISBN 5-295-02854-2
Государственная власть СССР. Высшие органы власти и управления и их руководители. 1923—1991 гг. Историко-биографический справочник./Сост. В. И. Ивкин. Москва, 1999. — ISBN 5-8243-0014-3
«Обновление земли»: (Успехи развития агроидустриального комплекса СССР), изд. АП Новости, 1985 г.
«Зия Нуриев». Книга-альбом в 2 частях. Уфа. Изд. Кипап, 2015.

Һылтанмалар

• Международный патриотический интернет-проект «Герои страны». Нуриев Зия Нуриевич (рус.) (Тикшерелеү көнө: 23 декабрь 2024)
• «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы. НУРИЕВ Зыя Нурый улы (Тикшерелеү көнө: 23 декабрь 2024)
• От башкирского аула до Кремля. Вспоминая Зию Нуриева. Газета «Республика Башкортостан», 21 марта 2013 года
• Ҡотлоғәлләмов М. Бәхет ерҙән сыҡмаҫ, тирҙән сығыр. Зыя Нуриев: ҙур шәхестең оло яҙмышы. «Башҡортостан» гәзите, 2015, 21 март.

[1] Хәҙер Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы.

[2] В Башкирии проходят памятные мероприятия к 105-летию Зии Нуриева. ИА «Башинформ», 19 марта 2020 года (Тикшерелеү көнө: 19 март 2020)

[3] Мәскәүҙәге Новодевичье зыяратында Зыя Нуриевҡа һәйкәл асылды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 23 март 2015 йыл (Тикшерелеү көнө: 23 декабрь 2024)

[4] Республика Хөкүмәте йорто янындағы скверға Зыя Нуриев исеме бирелде (билдәһеҙ). «Башинформ» (18 март 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 сентябрь 2016.

[1]

[2]

[3]

[4]